Kaynaklar
Doğurganlık ve Tüp Bebek Sözlüğü
Doğurganlık ve tüp bebek tedavisinde kullanılan terimleri anlamak, anne baba olma yolunda bilgiye dayalı kararlar vermenize yardımcı olur. Bu sözlük, üreme sağlığı ve tedavilerinde sık kullanılan temel terimleri açıklıyor.
A
- Amenore: Adet görmeme; kısırlığın belirtisi olabilir.
- Androloji: Erkek sağlığıyla, özellikle erkek üreme sistemi ve ürolojik sorunlarla ilgilenen tıp dalı.
- Anöploidi: Bir hücrede kromozom sayısının olması gerekenden farklı olması; genetik hastalıklara veya düşüğe yol açabilir.
- Aşılama (IUI): Döllenmeyi kolaylaştırmak için spermin doğrudan rahme yerleştirildiği doğurganlık tedavisi.
B
- Bazal vücut sıcaklığı: Vücudun dinlenme hâlindeki en düşük sıcaklığı; her gün ölçüldüğünde yumurtlamayı izlemeye yardımcı olabilir.
- Beden kitle indeksi (BKİ): Boy ve kiloya göre hesaplanan, vücut yağını gösteren bir ölçü; doğurganlığı etkileyebilir.
- Blastokist: Döllenmeden sonra beş-altı gün gelişmiş, yaklaşık 100–200 hücreden oluşan embriyo.
D
- DHEA (dehidroepiandrosteron): Yumurta rezervi azalmış kadınlarda yumurtalık işlevini ve yumurta kalitesini iyileştirebileceği düşünülen bir hormon.
- Dış gebelik: Embriyonun rahim dışında, çoğunlukla tüpte tutunduğu gebelik.
- Doğurganlığın korunması: Yumurta, sperm veya embriyoların ileride kullanılmak üzere saklanması; genellikle doğurganlığı etkileyebilecek tedaviler görecek kişilerde uygulanır.
- Dondurulmuş embriyo transferi: Daha önce dondurulmuş bir embriyonun çözülüp rahme yerleştirilmesi.
- Düşük: Gebeliğin 20. haftadan önce kendiliğinden sona ermesi.
E
- Embriyo transferi: Tüp bebek tedavisinde embriyonun rahme yerleştirilmesi.
- Endometriozis: Rahim iç zarına benzeyen dokunun rahim dışında gelişmesi; sıklıkla ağrıya ve kısırlığa yol açar.
- Estradiol: Kadın üreme sisteminin gelişiminde rol oynayan bir östrojen türü.
F
- Folikül: Yumurtalıkta, içinde olgunlaşmamış bir yumurta bulunan sıvı dolu kese.
- FSH (folikül uyarıcı hormon): Hipofiz bezinden salgılanan, kadınlarda foliküllerin büyümesini, erkeklerde sperm üretimini uyaran hormon.
G
- GIFT: Yumurta ve spermin döllenmesi için doğrudan tüplere yerleştirildiği bir doğurganlık tedavisi.
- GnRH (gonadotropin salgılatıcı hormon): Hipofiz bezinden FSH ve LH salgılanmasını uyaran hormon.
H
- hCG (insan koryonik gonadotropini): Gebelikte üretilen, doğurganlık tedavilerinde yumurtlamayı tetiklemek için sıkça kullanılan hormon.
- Hiperprolaktinemi: Kanda prolaktin düzeyinin yüksek olması; adet düzenini ve doğurganlığı bozabilir.
- Histerosalpingografi (HSG): Halk arasında rahim filmi; rahmin içini ve tüpleri tıkanıklık veya başka sorunlar açısından gösteren röntgen incelemesi.
- Histeroskopi: İnce, ışıklı bir tüple rahmin içinin incelendiği işlem.
İ
- İmplantasyon (tutunma): Döllenmiş yumurtanın rahim iç zarına yerleşmesi.
K
- Klomifen sitrat: Kendiliğinden yumurtlamakta zorlanan kadınlarda yumurtlamayı uyarmak için kullanılan ilaç.
- Korpus luteum: Yumurta atıldıktan sonra yumurtalıkta oluşan, hormon salgılayan yapı; gebelik olmazsa birkaç gün içinde geriler.
- Kriyoprezervasyon: Yumurta, sperm veya embriyoların ileride kullanılmak üzere dondurularak saklanması.
- Küretaj: Rahmin içindeki dokunun alınması işlemi; çoğunlukla düşükten sonra uygulanır.
L
- Laparoskopi: Üreme organlarını etkileyen sorunların incelendiği ve tedavi edildiği kapalı ameliyat.
- LH (luteinleştirici hormon): Yumurtlamayı tetikleyen ve diğer üreme hormonlarının üretimini uyaran hormon.
- Luteal faz: Yumurtlamadan sonraki, rahim iç zarının olası bir gebeliğe hazırlandığı ikinci yarı döngü.
M
- Mikroenjeksiyon (ICSI): Döllenme için tek bir spermin doğrudan yumurtanın içine enjekte edildiği işlem.
- Miyomektomi: Rahimdeki miyomların ameliyatla alınması.
- Morfoloji: Spermlerin boyutu ve şekli; doğurganlığı etkileyebilir.
O
- Oosit: Yumurta hücresi.
P
- PGT (preimplantasyon genetik tanı): Tüp bebek tedavisinde embriyoların rahme transfer edilmeden önce genetik bozukluklar açısından incelenmesi.
- PKOS (polikistik over sendromu): Düzensiz adetlere ve kısırlığa yol açabilen hormonal bir bozukluk.
- Progesteron: Yumurtalıklarda üretilen, rahim iç zarını gebeliğe hazırlayan ve erken gebeliği destekleyen hormon.
- Prolaktin: Süt üretimini uyaran, adet düzenini ve doğurganlığı etkileyebilen hormon.
R
- Rahim (uterus): Döllenmiş yumurtanın tutunup bebeğe dönüştüğü kadın üreme organı.
- Rahim ağzı mukusu: Rahim ağzının salgıladığı, adet döngüsü boyunca kıvamı değişen ve spermlerin ilerlemesine yardımcı olan sıvı.
- Rahim iç zarı (endometrium): Her ay gebeliğe hazırlık için kalınlaşan rahim iç tabakası.
S
- Semen analizi (sperm tahlili): Spermlerin sayısını ve kalitesini değerlendiren test.
- Sonohisterografi: Ultrason sırasında rahim boşluğunu daha iyi görmek için rahme serum verilen işlem.
- Sperm hareketliliği (motilite): Spermlerin etkin biçimde hareket edebilmesi; döllenme için çok önemlidir.
T
- TESE (testisten sperm elde etme): Spermlerin doğrudan testislerden alındığı cerrahi işlem.
- Teratozoospermi: Şekli bozuk spermlerin çoğunlukta olduğu durum.
- Tüp bebek (IVF): Yumurtanın vücut dışında döllenip oluşan embriyonun rahme yerleştirildiği tedavi.
- Tüplerin bağlanması: Tüplerin kesildiği veya kapatıldığı kalıcı doğum kontrol ameliyatı.
U
- Ultrason: Doğurganlık tedavilerinde foliküllerin, rahmin ve embriyonun gelişimini izlemek için kullanılan görüntüleme yöntemi.
Ü
- Üreme endokrinolojisi uzmanı: Kısırlık ve diğer üreme sorunlarının tanı ve tedavisinde uzmanlaşmış hekim.
V
- Varikosel: Testis torbasındaki toplardamarların genişlemesi; sperm üretimini ve kalitesini etkileyebilir.
- Vitrifikasyon: Buz kristali oluşmasını önlemek için dondurarak saklamada kullanılan hızlı dondurma yöntemi.
Y
- Yardımcı üreme teknikleri: Tüp bebek, mikroenjeksiyon ve aşılama gibi kısırlık tedavisinde kullanılan tıbbi yöntemler.
- Yumurta rezervi: Yumurtalıkların sağlıklı yumurta üretme kapasitesi.
- Yumurtalık (over): Yumurta ve hormon üreten kadın üreme organı.
- Yumurtalıkların uyarılması: Tek bir adet döngüsünde birden fazla yumurta gelişmesi için ilaç kullanılması.
Z
- Zamanlanmış ilişki: Gebe kalma şansını artırmak için cinsel ilişkinin yumurtlama dönemine göre planlanması.
- Zigot: Bölünerek embriyoya dönüşmeden önceki döllenmiş yumurta.
- Zona pellusida: Spermin döllemek için geçmesi gereken, yumurtanın dış zarı.
Daha Fazla Bilgi mi Gerekiyor?
Bu terimlerle ilgili sorularınız varsa bize ulaşmaktan çekinmeyin. Op. Dr. Mehmet Koç’un muayenehanesi olarak tedaviniz boyunca yanınızdayız.
- Telefon: +90 531 383 92 81
- E-posta: [email protected]
- Adres: Fulya Mh. Büyükdere Cd. No:74 Torun Center Yatay Ofis D:174 Şişli/İstanbul